Phục hồi chức năng sau sinh: Những điều cần biết

chăm sóc mẹ sau sinh 2
5/5 - (2 bình chọn)

Phục hồi chức năng sau sinh là một quá trình quan trọng và cần thiết cho sức khỏe và sự phát triển của người mẹ sau khi sinh con. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ thường không biết rõ về quá trình này và những điều cần làm để đảm bảo sự phục hồi tốt nhất sau khi sinh. Bài viết này sẽ giới thiệu về phục hồi chức năng sau sinh và cung cấp những thông tin quan trọng mà mọi người cần biết.

Trong bài viết, Medicare TMC Center sẽ cùng bạn tìm hiểu về các thay đổi sinh lý xảy ra trong cơ thể phụ nữ sau sinh và tác động của chúng đến sức khỏe và tâm lý của người mẹ. Chúng ta sẽ khám phá những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phục hồi, bao gồm cả yếu tố vật lý và tinh thần.

Bài viết cũng sẽ cung cấp các lời khuyên về chế độ ăn uống và vận động sau sinh, giúp cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cơ thể và tăng cường sức khỏe. Ngoài ra, chúng ta sẽ thảo luận về việc quản lý căng thẳng và tình trạng mệt mỏi sau khi sinh con.

Không chỉ giới hạn ở phần vật lý, bài viết cũng sẽ đề cập đến quan hệ gia đình và hỗ trợ xung quanh để giúp người mẹ có một môi trường ủng hộ và thoải mái trong quá trình phục hồi.

Bài viết “Phục hồi chức năng sau sinh: Những điều cần biết” sẽ mang đến những thông tin quan trọng và hữu ích để giúp phụ nữ hiểu rõ hơn về quá trình phục hồi sau khi sinh và thực hiện những biện pháp cần thiết để đảm bảo sức khỏe và sự phục hồi tốt nhất.

Thời điểm phù hợp để phục hồi chức năng sau sinh

Các bà mẹ sau sinh có thể bắt đầu quá trình phục hồi chức năng bất kỳ lúc nào, kể cả trong thời gian nằm viện. Dưới đây là một số hướng dẫn cụ thể:

  • Nếu bà mẹ gặp các triệu chứng sau sinh cấp tính hoặc đẻ thường phức tạp, bác sĩ sản khoa có thể khuyên bắt đầu phục hồi chức năng ngay. Trường hợp không có triệu chứng đặc biệt, từ 4-6 tuần sau sinh thường, bác sĩ sản khoa sẽ đề nghị bắt đầu quá trình phục hồi chức năng.
  • Đối với bà mẹ sinh mổ, chương trình phục hồi chức năng có thể bắt đầu từ tuần thứ 8 sau khi em bé chào đời.

Ngoài ra, nếu bà mẹ phát hiện bất kỳ triệu chứng sau đây, cần liên hệ với đội ngũ phục hồi chức năng sau sinh:

  • Đau ở khung sàn chậu.
  • Đau lưng hoặc cổ.
  • Đau thần kinh tọa.
  • Đau ở khớp.
  • Mệt mỏi quá mức.
  • Rối loạn tâm trạng.
  • Đau bụng kinh.

Chuyên viên vật lý trị liệu cũng sẽ hướng dẫn bà mẹ thực hiện các bài tập đặc biệt trong các trường hợp sau:

  • Tiểu không tự chủ khi ho, cười hoặc hắt xì.
  • Cảm giác sàn chậu nặng và yếu.
  • Rối loạn tiểu hoặc đại tiện.
  • Đau hoặc khô âm đạo khi quan hệ.
  • Có sẹo sau sinh.
  • Phù mỡ hoặc phình bụng do giãn cơ.
  • Đau lưng hoặc khung chậu.
  • Mệt mỏi khi chăm sóc bé hoặc làm việc.
  • Khó kiểm soát hoặc yếu cơ.

Ngay cả khi không có triệu chứng đáng ngại, bà mẹ sau sinh cũng nên đến cơ sở y tế để được đánh giá chức năng cơ thể, đảm bảo các cơ quan nội tạng hoạt động bình thường và tối ưu hóa sức lực.

Phục hồi chức năng sau sinh

Trong trường hợp bà mẹ muốn tham gia vào các hoạt động thể thao cường độ cao, bác sĩ sản khoa sẽ đề nghị bắt đầu chương trình phục hồi chức năng sớm với sự hỗ trợ từ nhân viên y tế có kinh nghiệm chuyên môn.

Hiệu quả của chương trình phục hồi chức năng sau sinh

Trong quá trình mang thai, khung chậu, bụng và cột sống của phụ nữ trải qua sự biến đổi nhanh chóng để thích ứng với sự phát triển của thai nhi. Điều này làm cho các bà mẹ sau sinh thường có cảm giác đau hoặc không thoải mái ở vùng lưng, sàn chậu và bụng. Để vượt qua những thay đổi này và đồng thời chăm sóc tốt cho bé và gia đình, cũng như sẵn sàng trở lại công việc, phụ nữ mới sinh cần sự hỗ trợ từ đội ngũ phục hồi chức năng sau sinh giàu kinh nghiệm.

Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ làm việc cùng nhau để thiết kế một chương trình phục hồi phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể, bao gồm:

  • Kiểm soát đau ở dạ con, lưng, cổ hoặc chân.
  • Điều chỉnh tư thế, khung chậu và cột sống.
  • Xoa bóp và làm nhẹ nhàng các động tác để cân bằng lại khung chậu, hòa hợp hệ thần kinh và nội tiết.
  • Tập luyện tăng sức mạnh và kéo giãn cơ sàn chậu, phục hồi tư thế, cơ bụng và hình thức thở.
  • Phục hồi chức năng tiểu sau sinh, kiểm soát đại tiện không tự chủ, giảm nguy cơ rạn nứt.
  • Hướng dẫn thực hiện các hoạt động hàng ngày một cách an toàn cho phụ nữ sau sinh.

Quá trình phục hồi chức năng sau sinh giúp cho các bà mẹ mới tự tin hơn, hiểu rõ hơn về vùng chậu để có thể trở lại hoạt động thể chất nhanh chóng và an toàn, bao gồm quan hệ tình dục và tham gia vào các hoạt động thể thao.

Trong quá trình này, bạn cũng sẽ học cách kiểm soát cơ thể để phòng ngừa các biến chứng có thể xảy ra trong vài tuần hoặc vài tháng sau khi bạn bắt đầu hoạt động trở lại. Chương trình phục hồi cũng giúp ngăn ngừa các biến chứng như đau lưng, khung chậu sau sinh, mà có thể xuất hiện trong vài tháng hoặc vài năm sau sinh, và giảm nguy cơ són tiểu hoặc giãn tử cung trong thời kỳ mãn kinh.

Phục hồi chức năng sau sinh

Các bài tập phục hồi chức năng sau sinh cơ bản có thể tập tại nhà

Tại khoa sản, hãy không ngần ngại trò chuyện với bác sĩ hoặc hộ sinh nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào. Để thúc đẩy tuần hoàn máu và ngăn ngừa huyết khối, rất quan trọng để bắt đầu vận động sớm, rời khỏi giường và đi lại. Tuy nhiên, nếu thực hiện vận động sai cách hoặc quá mạnh, có thể gây tổn thương và ảnh hưởng tiêu cực đến cơ thể và chất lượng cuộc sống. Dưới đây là một số bài tập mà bạn có thể bắt đầu ngay sau khi sinh:

Tại giường:

  1. Gập – duỗi cổ chân: Lặp lại động tác 6 lần, thực hiện 5 lần/ngày.
  2. Nhẹ nhàng và chậm rãi co một chân lại, sau đó chuyển sang chân kia. Lặp lại động tác 4 lần, thực hiện 5 lần/ngày.
  3. Nâng khung chậu lên nhẹ nhàng để giảm đau lưng. Lặp lại động tác 4 lần, thực hiện 5 lần/ngày.
  4. Sử dụng túi đá để giảm sưng hoặc đau sàn chậu và trĩ. Làm mỗi 10 phút mỗi giờ, trong 1-2 ngày sau khi sinh.
  5. Thực hiện các bài tập Kegel ở tư thế nằm, co bóp sàn chậu 3-4 lần để thúc đẩy tuần hoàn máu và lành vết thương. Co bóp nhẹ nhàng, sau đó thả ra, không cần giữ lâu.
  6. Siết chặt sàn chậu trước khi ho hoặc hắt hơi. Nếu bạn đã sinh mổ, hãy dùng tay để đỡ vết mổ bụng.

Lên – xuống giường:

  1. Cần có sự hỗ trợ từ hộ sinh trong lần đầu rời khỏi giường sau sinh để tránh nguy cơ té ngã và gây tổn thương cho các vết thương nếu có.
  2. Áp dụng phương pháp di chuyển từ tư thế nằm nghiêng như khi mang thai để tránh đau lưng và bụng.
  3. KHÔNG ngồi thẳng dậy từ tư thế nằm ngửa.

Ngồi trên ghế:

  1. Ngồi thoải mái trên một chiếc ghế êm ái khi cho con bú.
  2. Tránh ngồi lâu trên nệm tròn hình nhẫn, mặc dù loại gối này có thể giúp giảm khó chịu của sàn chậu.
  3. Nghe nhạc nhẹ nhàng để giảm căng thẳng.
  4. Thư giãn vai và cổ, xoay khớp vai trước – sau vài lần.

Đi vệ sinh:

  1. Ngồi thoải mái trên bồn vệ sinh, giữ thắt lưng uốn cong khi cúi về phía trước để giảm áp lực cho sàn chậu.
  2. Dùng tay chống lên đùi để hỗ trợ bụng thư giãn về phía trước.
  3. Sử dụng ghế kê chân và gập khớp háng để bảo vệ sàn chậu.
  4. Thở chậm, không nín thở và tạo áp lực lên sàn chậu. Sử dụng tay để đỡ vết mổTuyến bước vận động sau sinh mẹ nên lưu ý tại khoa sản:
  5. Giao tiếp một cách thoải mái với bác sĩ hoặc hộ sinh nếu có bất kỳ lo lắng nào.
  6. Vận động sớm, ra khỏi giường và đi lại để thúc đẩy tuần hoàn máu và ngăn ngừa huyết khối. Tuy nhiên, cần chú ý không vận động quá mạnh hoặc không đúng cách để tránh nguy cơ tổn thương và ảnh hưởng tiêu cực đến cơ thể và chất lượng sống.
thể dục

Lấy lại vóc dáng sau sinh

Phụ nữ không thể khôi phục vóc dáng ngay lập tức sau sinh, vì vậy điều quan trọng là hiểu cách phục hồi đúng cách, nghỉ ngơi và chăm sóc bản thân. Sau sinh, bà mẹ cần dành thời gian để cơ thể hồi phục và lành lặn, chỉ nên làm ít công việc trong 3 tuần đầu.

Sau khi đã phục hồi chức năng sau sinh, để lấy lại vóc dáng, cần kết hợp tập luyện với chế độ ăn uống lành mạnh. Nếu bạn có ý định tham gia các lớp tập sau sinh như yoga hoặc thể dục, hãy chờ ít nhất một tháng và liên hệ với chuyên gia y tế để được đánh giá trước khi bắt đầu. Tránh bơi quá sớm để tránh nguy cơ nhiễm trùng.

Hãy thực hiện các hoạt động vận động nhẹ nhàng, giảm công việc nhà tối thiểu, tránh nâng nhấc đồ nặng hoặc đi xa. Hãy nhờ sự hỗ trợ từ chồng và giữ tư thế đúng cho vợ khi tắm và chăm sóc bé.

Tránh tập luyện quá mức gây kiệt sức. Hãy sắp xếp các bài tập vào cuộc sống hàng ngày để tạo thú vị khi tập luyện. Đừng ép buộc cơ thể, hãy bắt đầu từ từ và tăng dần thời gian khi cảm thấy thoải mái, kết hợp với các bài tập co bóp sàn chậu.

Có thể bắt đầu với các hoạt động nhẹ như đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc chạy nhẹ, sau đó tăng dần. Trong năm đầu sau sinh, hãy ưu tiên tham gia các hoạt động xã hội hơn là thi đấu hay thể thao cạnh tranh.

Khi em bé ra đời, người mẹ sẽ nhận thấy và trải qua nhiều thay đổi về cân nặng, vóc dáng, khả năng vận động, tâm trạng và sức lực. Nếu biết cách vận động, tự đánh giá quá trình phục hồi và hạn chế đau đớn, phụ nữ sau sinh sẽ khỏe mạnh hơn. Tuy nhiên, quá trình phục hồi sau sinh không thể vội vàng, mà sẽ diễn ra từng bước để phụ nữ có thể trở lại cuộc sống năng động và thú vị sớm hơn.

Trẻ sơ sinh từ 0-6 tháng tuổi thường dễ mắc các bệnh về đường hô hấp và các bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa nếu bé ăn dặm sớm hoặc việc lưu trữ và pha chế sữa không đảm bảo. Để bảo vệ sức khỏe của trẻ, cha mẹ nên cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu (nếu có thể) và tuân thủ lịch tiêm vắc-xin đúng.